Όσοι δήλωναν μεγαλύτερες ποσότητες ελαιολάδου ή άλλων προϊόντων κατοχύρωσαν μεγαλύτερα ιστορικά δικαιώματα
«Ναι στην κατάργηση των ιστορικών δικαιωμάτων» λένε ολοένα και περισσότεροι φορείς του αγροτικού χώρου στην Ελλάδα, καθώς πρόκειται για ένα σύστημα στην καταβολή των άμεσων ενισχύσεων που στηρίχτηκε εν πολλοίς στα λεγόμενα “πανωγραψίματα” που έγιναν από πολλούς παραγωγούς, κατά τα λεγόμενα “έτη αναφοράς”.
Δηλαδή, όσοι δήλωναν μεγαλύτερες ποσότητες ελαιολάδου ή άλλων προϊόντων στη διάρκεια αυτών των χρόνων, κατοχύρωσαν μέχρι σήμερα και μεγαλύτερα ιστορικά δικαιώματα, τα οποία και αποτελούν τον μέσο όρο των δεδηλωμένων παραγωγών στη διάρκεια της τριετίας που ορίζεται ως “περίοδος αναφοράς”!
Πάντως, από την πλευρά του, το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων εξέδωσε στις 18 Φεβρουαρίου ανακοίνωση, βάσει της οποίας ενημέρωσε την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την απόφασή του σχετικά με την εσωτερική σύγκλιση των δικαιωμάτων των ενισχύσεων των αγροτών. Και ταυτόχρονα, προχώρησε χθες στην κοινοποίηση των αποφάσεων στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, αναφορικά με τις συνδεδεμένες ενισχύσεις του 2021, που θα καταβληθούν στους δικαιούχους.
Όπως προκύπτει από την ενημέρωση αυτή, το 2021 θα πάμε κανονικά με την κατανομή των επιδοτήσεων όπως ξέρουμε μέχρι σήμερα, βασική ενίσχυση, πρασίνισμα, συνδεδεμένες, νέοι γεωργοί, χωρίς κανένα ποσοστό εσωτερικής σύγκλισης μεταξύ ανώτατων και κατώτατων ποσών, ούτε αλλαγές στις περιφερειακές κατανομές (δενδρώδεις καλλιέργειες, αροτραίες και βοσκότοποι).
Μέχρι την 1η Αυγούστου θα πρέπει να αποφασίσει η Ελλάδα αν θα ξεκινήσει τη σταδιακή κατάργηση των ιστορικών δικαιωμάτων για να φτάσει σε ένα βάθος χρόνου στο 100% της σύγκλισης.
Επομένως, ούτε τόσο άμεση ούτε τόσο γρήγορη θα είναι η κατάργηση των ιστορικών δικαιωμάτων της ΚΑΠ, τουλάχιστον όχι τόσο όσο φαίνεται να εννοηθεί από την ανακοίνωση του υπουργείου. Και, βεβαίως, θα πρέπει να προηγηθεί εντατική διαβούλευση, έστω και αργά, έστω και εν μέσω πανδημίας.
Το δελτίο Τύπου για τα ιστορικά δικαιώματα αναφέρει τα εξής: «Όραμα και βαθιά πεποίθηση της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας είναι ότι ο πρωτογενής τομέας μπορεί και πρέπει να συνεισφέρει ακόμα περισσότερο στην ελληνική οικονομία, με αιχμή του δόρατος τους νέους. Μόνο εάν οι νέοι μπουν δυναμικά στην αγροτική παραγωγή, θα κερδίσουμε το στοίχημα της αναδιάρθρωσης του παραγωγικού μοντέλου του πρωτογενούς μας τομέα και της αύξησης της ανταγωνιστικότητας της ελληνικής γεωργίας. Για να συμβεί αυτό, χρειαζόμαστε τομές και μεταρρυθμίσεις.
Στο πλαίσιο αυτό, σας ανακοινώνω την πολιτική βούληση της κυβέρνησής μας και της ηγεσίας του ΥΠΑΑΤ, να ολοκληρώσει τη σύγκλιση των ιστορικών δικαιωμάτων, άμεσα, γρήγορα, ουσιαστικά, προς όφελος της νέας γενιάς των αγροτών μας, εξαλείφοντας μία χρόνια ανισότητα απέναντί τους. Εξασφαλίζουμε έτσι την ουσιαστικότερη στήριξη των νέων και τη δικαιότερη κατανομή δικαιωμάτων μεταξύ των παλαιότερων και της νέας γενιάς, κλείνοντας μια εκκρεμότητα ετών.
Αν και η μεταρρυθμιστική ατζέντα της νέας ηγεσίας του ΥΠΑΑΤ και η πολιτική της βούληση προσανατολιζόταν στην εφαρμογή της σύγκλισης από τη φετινή χρονιά, η καθυστέρηση της ψήφισης του μεταβατικού κανονισμού της Ε.Ε. (ο οποίος ψηφίστηκε στις 23 Δεκεμβρίου το 2020), που αποτελεί το θεσμικό πλαίσιο για τις εθνικές επιλογές, το ασφυκτικό περιθώριο υποβολής των προτάσεών μας μέχρι τις 19 Φεβρουαρίου, και η ανάγκη πρότερης προεργασίας προς την κατεύθυνση αυτή δε μας παρείχαν ασφαλές χρονικό διάστημα για την πλήρη και ορθή επεξεργασία στοιχείων που αφορούν τις ενισχύσεις εκατοντάδων χιλιάδων αγροτών και κυρίως της έγκαιρης ενημέρωσής τους για τις επιπτώσεις, ώστε να διαμορφώσουν τις επιλογές τους πριν την υποβολή των αιτήσεων ενιαίας ενίσχυσης στο φετινό ΟΣΔΕ.
Ωστόσο, εργαζόμαστε εντατικά προς αυτήν την κατεύθυνση σε συνεργασία με τις υπηρεσίες του ΥΠΑΑΤ, τον ΟΠΕΚΕΠΕ, το Γεωπονικό Πανεπιστήμιο, την Παγκόσμια Τράπεζα και τους εξειδικευμένους συμβούλους μας, ώστε να προσδιοριστεί άμεσα το μέγιστο δυνατό ποσοστό εσωτερικής σύγκλισης και να υποβληθεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, σε 5 μήνες από σήμερα, ως επιλογή μας για το επόμενο έτος, 2022.
Υπηρετώντας με αποφασιστικότητα την εμπροσθοβαρή μεταρρυθμιστική πολιτική που σας προανέφερα, στο προσεχές διάστημα και μόλις ολοκληρωθεί η στρατηγική μελέτη που εκπονείται, θα σας ανακοινώσουμε τον τρόπο και τον χρόνο υλοποίησης της επέκτασης αυτού του σχεδιασμού σύγκλισης στη νέα προγραμματική περίοδο της ΚΑΠ (2023-2027)».
Παρακάτω, αναφορικά με τις συνδεδεμένες ενισχύσεις, τονίζει μεταξύ των άλλων: «Συγκεκριμένα και για το 2021 θα χορηγηθεί συνδεδεμένη ενίσχυση στους δικαιούχους παραγωγούς των παρακάτω προϊόντων, ο προϋπολογισμός της οποίας θα κινηθεί στα περσινά επίπεδα: ρύζι, σκληρό σιτάρι, βοοειδή, βιομηχανική τομάτα, πορτοκάλια για χυμοποίηση, όσπρια, πρωτεϊνούχα κτηνοτροφικά ψυχανθή, σπόροι σποράς, σπαράγγι, σηροτροφία, τεύτλα, βοοειδή (χωρίς γη), ροδάκινα για χυμοποίηση, αιγοπρόβατα (χωρίς γη), αιγοπρόβατα, κορινθιακή σταφίδα, καρποί με κέλυφος, μήλα, σανοδοτικά ψυχανθή».
Παρέμβαση του πρώην υπουργού Σταύρου Αραχωβίτη
Ο Σταύρος Αραχωβίτης, ως πρώην υπουργός Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (2018-2019) και νυν τομεάρχης Αγροτικής Ανάπτυξης του ΣΥΡΙΖΑ, βουλευτής Λακωνίας, σε συνέντευξή του στο Agro24 ήταν κατανοητός και ξεκάθαρος: «Η συζήτηση για τον τρόπο κατανομής των άμεσων ενισχύσεων ξεκίνησε με την ιστορική επιλογή της ΚΑΠ από το 2004. Την περίοδο εκείνη της αποσύνδεσης των επιδοτήσεων από την παραγωγή, επελέγη η μέθοδος κατανομής με βάση την ιστορικότητα, δηλαδή τον μέσο όρο των επιδοτήσεων που λάμβανε ο δικαιούχος μια συγκεκριμένη “περίοδο αναφοράς” και συγκεκριμένα την τριετία 2000-2002, εκτός από το ελαιόλαδο, που ως “περίοδος αναφοράς” ορίστηκε η τετραετία 1999-2002, τα ζαχαρότευτλα που ως “περίοδος αναφοράς” ορίστηκε η τετραετία 2000, 2001, 2002 και 2005 και τα οπωροκηπευτικά που ως “περίοδος αναφοράς” ορίστηκε η τριετία 2003-2005.
Η επιλογή αυτή “νομιμοποίησε” και παγίωσε τις στρεβλώσεις και τις παθογένειες της προηγούμενης εκείνης ιστορικής περιόδου. Και το χειρότερο ίσως είναι ότι, καθώς τα χρόνια περνούσαν, οι στρεβλώσεις γίνονταν βαθύτερες και πιο δομικές.
Μετά το 2013 και για την τρέχουσα ΚΑΠ, η χώρα επέλεξε να διατηρήσει τα ιστορικά δικαιώματα προχωρώντας στη σύγκλιση τύπου τούνελ, δηλαδή στη σταδιακή σύγκλιση.
Συνεπώς, η συζήτηση έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς κατά το παρελθόν πέρασαν πολλές ευκαιρίες για την κατάργηση των ιστορικών δικαιωμάτων και των στρεβλώσεων που αυτά περιείχαν και τη μετάβαση σε ένα πιο δίκαιο και ουσιαστικό τρόπο κατανομής των άμεσων ενισχύσεων του πρώτου πυλώνα.
Πλέον χρειάζεται ένας άλλος τρόπος κατανομής των σχεδόν 1,8 δισ. ευρώ κάθε χρόνο, ώστε να στηρίζει τις ιδιαιτερότητες της ελληνικής γεωργικής παραγωγής και των γεωργικών εκμεταλλεύσεων».
Όσο για την επιλογή του συστήματος των τριών περιφερειών (δενδρώνες, αροτραία, βοσκότοποι) το 2014, που κυριολεκτικά “κατάσφαξε” τις επιδοτήσεις στην Κρήτη, ο πρώην υπουργός απάντησε χαρακτηριστικά: «Ήταν μια τραγική επιλογή το σύστημα των τριών αγρονομικών περιφερειών το 2014. Η επιλογή αυτή:
- δεν έλαβε υπόψη τις διαφορές μεταξύ των καλλιεργειών μέσα στην ίδια περιφέρεια,
- δεν έλαβε υπόψη τις διαφορές μεταξύ των γεωγραφικών περιφερειών,
- δεν έλαβε υπόψη τις διαφορές στο ύψος του δικαιώματος μεταξύ της ίδιας καλλιέργειας ακόμα και στην ίδια Περιφέρεια,
- παγίωσε ακόμα περισσότερο τις ανισότητες που περιείχαν τα στρεβλά ιστορικά δικαιώματα.
Εκείνη η επιλογή έδεσε τα χέρια και της επόμενης κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ, ώστε να μπορέσει να προχωρήσει σε μια ανακατανομή, με δικαιότερο τρόπο, των άμεσων ενισχύσεων, που να αίρει τις σταδιακά συσσωρευμένες αδικίες.
Κάθε σενάριο που επεξεργάστηκε η επόμενη κυβέρνηση αναδείκνυε τις αδυναμίες και τις αδικίες και την ανάγκη διαχείρισής τους. Ενδεχομένως χρειαζόταν μεγαλύτερη αποφασιστικότητα στην υπέρβαση ορισμένων από αυτές».
Οι κτηνοτρόφοι της Θεσσαλίας ζητούν επίσπευση πληρωμών
Στο μεταξύ, με επιστολή που υπογράφει ο πρόεδρος, Γιάννης Γκουρομπίνος, η Ομοσπονδία Κτηνοτρόφων και Κτηνοτροφικών Συλλόγων Θεσσαλίας ζητά από τον υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Σπήλιο Λιβανό, την προστασία του ελληνικού αιγοπρόβειου γάλακτος και του κρέατος με πάταξη των ελληνοποιήσεων, την άμεση εξόφληση του υπολοίπου των ενισχύσεων, καθώς και την όσο το δυνατό γρηγορότερη πληρωμή της συνδεδεμένης ενίσχυσης, «κρίνοντας σκόπιμη και μια έξτρα ενίσχυση για το δυσβάσταχτο πλέον κόστος παραγωγής».