Σε μια ιστορική απόφαση, το μεξικανικό Κογκρέσο έδωσε το πράσινο φως χθες, Τετάρτη, για την αναθεώρηση του Συντάγματος, απαγορεύοντας την καλλιέργεια γενετικά τροποποιημένου καλαμποκιού εντός της χώρας. Η πρωτοβουλία, που φέρει τη σφραγίδα της προέδρου Κλαούδια Σέινμπαουμ, πέρασε από τη Γερουσία με συντριπτική πλειοψηφία – 97 ψήφοι υπέρ έναντι 16 κατά – μία εβδομάδα μετά την έγκρισή της από τη Βουλή. Ωστόσο, η απαγόρευση δεν αγγίζει τις εισαγωγές γενετικά τροποποιημένων δημητριακών, αφήνοντας ανοιχτό ένα σημαντικό παράθυρο στο διεθνές εμπόριο.
Η συνταγματική αλλαγή, που περιμένει πλέον την επικύρωση από τα τοπικά κοινοβούλια 17 εκ των 32 πολιτειών – όπου το κυβερνών κόμμα διατηρεί την πλειοψηφία –, ορίζει ότι η καλλιέργεια καλαμποκιού στο Μεξικό πρέπει να παραμένει «απαλλαγμένη» από γενετικές τροποποιήσεις μέσω σύγχρονων βιοτεχνολογικών μεθόδων. Παράλληλα, επιτρέπει τη χρήση παραδοσιακών τεχνικών βελτίωσης, όπως η επιλογή σπόρων, διατηρώντας έτσι την αγροτική κληρονομιά της χώρας.
Το Μεξικό, δεύτερος μεγαλύτερος αγοραστής καλαμποκιού παγκοσμίως, εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις ΗΠΑ, απ’ όπου εισάγει το 95% του κίτρινου καλαμποκιού του – με το 93% αυτού να είναι γενετικά τροποποιημένο. Παρά την απαγόρευση της καλλιέργειας, η μη απαγόρευση των εισαγωγών δείχνει μια ισορροπία ανάμεσα στην προστασία της εγχώριας παραγωγής και τις διεθνείς εμπορικές ανάγκες. Από την άλλη, η χώρα παραμένει αυτάρκης στο λευκό καλαμπόκι, βασικό συστατικό της μεξικανικής διατροφής για τα 129 εκατομμύρια κατοίκους της.
Η απόφαση έρχεται σε μια περίοδο φορτισμένη από εμπορικές εντάσεις με τις ΗΠΑ, καθώς ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε αυτή την εβδομάδα την επιβολή δασμών 25% σε προϊόντα από το Μεξικό και τον Καναδά. Το γεγονός ότι η αναθεώρηση δεν θίγει τις εισαγωγές ίσως αποτελεί στρατηγική επιλογή για να αποφευχθεί περαιτέρω κλιμάκωση, δεδομένης της εξάρτησης από την αμερικανική αγορά.
Η κίνηση αυτή αντικατοπτρίζει τη δέσμευση της κυβέρνησης Σέινμπαουμ να προστατεύσει την αγροτική ταυτότητα και τη βιοποικιλότητα του Μεξικού, όπου το καλαμπόκι θεωρείται όχι μόνο τροφή αλλά και πολιτιστικό σύμβολο. Ωστόσο, η εξαίρεση των εισαγωγών από την απαγόρευση αφήνει ανοιχτό το ερώτημα: θα καταφέρει η χώρα να διατηρήσει την ισορροπία ανάμεσα στην εθνική της κληρονομιά και τις πιέσεις της παγκοσμιοποιημένης αγοράς; Οι επόμενοι μήνες, με την ολοκλήρωση της διαδικασίας έγκρισης από τις πολιτείες, θα δείξουν την τελική εικόνα αυτής της τολμηρής απόφασης.