Σε μια αποκλειστική συνέντευξη που παραχώρησε στο Agrocapital και τον Γεώργιο Μπακόλα ο Πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Νίκος Ανδρουλάκης, αναλύει τις θέσεις του για τον πρωτογενή τομέα και τα μεγάλα ζητήματα που απασχολούν την αγροτική παραγωγή στη χώρα μας.
Με έμφαση στην ανάγκη για παραγωγική ανασυγκρότηση, ο κ. Ανδρουλάκης παρουσιάζει προτάσεις για τη μείωση του κόστους παραγωγής, τη στήριξη του εισοδήματος των αγροτών, και την εφαρμογή βιώσιμων μοντέλων ανάπτυξης που θα εξασφαλίσουν το μέλλον του αγροτικού κόσμου.
Η συνέντευξη αγγίζει κρίσιμα θέματα, όπως οι δυσλειτουργίες του ΟΠΕΚΕΠΕ, η διαφάνεια στις αγροτικές ενισχύσεις και οι προκλήσεις που θέτει η νέα ΚΑΠ 2023-2027, δίνοντας έμφαση στις ανάγκες και στις προσδοκίες των Ελλήνων παραγωγών.
Ακολουθεί η συνέντευξη του κ. Ανδρουλάκη στο Agrocapital
Ερ.: Κύριε Ανδρουλάκη, για ακόμη μια χρονιά ο πρωτογενής τομέας βρίσκεται αντιμέτωπος με σοβαρά προβλήματα, όπως το υψηλό κόστος παραγωγής και οι χαμηλές τιμές των αγροτικών προϊόντων. Ποια μέτρα προτείνετε για να στηριχθεί ο Έλληνας αγρότης σε αυτή τη δύσκολη συγκυρία;
ΑΠ.: Η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας, επί πεντέμισι χρόνια, έχει αποτύχει να ελέγξει το κόστος παραγωγής. Όσο και αν προσπαθεί ο πρωθυπουργός να εξωραΐσει την κατάσταση, οι αριθμοί είναι αμείλικτοι.
Σύμφωνα με πρόσφατα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, το κόστος αγροτικής παραγωγής με έτος αναφοράς το 2020 έχει εκτοξευθεί κατά 29,3%! Αυξήθηκαν τα αναλώσιμα 30,1%, η ενέργεια και τα λιπαντικά 32,9%, τα λιπάσματα 47,4% και οι ζωοτροφές 34,7%.
Εμείς λέμε ότι υπάρχει εναλλακτικό σχέδιο μείωσης του κόστους παραγωγής: Με αποτελεσματικό έλεγχο του κόστους των αγροτικών εφοδίων (λιπασμάτων, ζωοτροφών, φυτοφαρμάκων και κτηνιατρικών εφοδίων), με την πραγματική κατάργηση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης στο αγροτικό πετρέλαιο και όχι με την κοροϊδία της μισής επιστροφής του που κάνει η κυβέρνηση. Πάνω απ’ όλα, με μια ριζικά διαφορετική πολιτική για φτηνό ρεύμα.
Υποστηρίζουμε εδώ και χρόνια τη δημιουργία ενεργειακών κοινοτήτων μεταξύ των αγροτών, με προτεραιότητα τους οργανισμούς άρδευσης, τις ομάδες παραγωγών, τα νησιά μας και τις απομακρυσμένες και ορεινές περιοχές. Σε αντίθεση με την κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας που έχει ναρκοθετήσει το ενεργειακό μέλλον της χώρας, δίνοντας τις ενεργειακές κοινότητες βορά στους ισχυρούς παίκτες της ενέργειας.
Όσο για το νερό, δεν υπάρχει καμία ολοκληρωμένη πολιτική. Εμείς έχουμε προτείνει την κατεύθυνση πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης για την ενίσχυση των υποδομών, με μικρά έργα, όπως λιμνοδεξαμενές με κλειστά δίκτυα άρδευσης για οικονομία ύδατος. Μόνο έτσι θα μειωθεί δραστικά το κόστος παραγωγής και θα στηριχθούν τα εισοδήματα του αγροτικού κόσμου.
ΕΡ.: Τα σκάνδαλα που σχετίζονται με τη λειτουργία του ΟΠΕΚΕΠΕ έχουν προκαλέσει έντονες αντιδράσεις. Ποιες είναι οι προτάσεις σας για τη βελτίωση της διαφάνειας και της αποτελεσματικότητας στις αγροτικές χρηματοδοτήσεις;
ΑΠ.: Ο ΟΠΕΚΕΠΕ δεν είναι τυχαίος οργανισμός. Για να έχουμε μια τάξη μεγέθους, διαχειρίζεται σχεδόν ίδια κονδύλια με το ΕΣΠΑ. Αποκορύφωμα της κυβερνητικής αποτυχίας εδώ και έξι χρόνια, είναι η διαχειριστική κρίση στον οργανισμό αυτό, οδηγώντας τον μάλιστα σε ευρωπαϊκή επιτήρηση και με καταλογισμένο πρόστιμο 283 εκατομμυρίων ευρώ.
Στην πρόσφατη συζήτηση στη Βουλή, κάλεσα τον πρωθυπουργό να απαντήσει συγκεκριμένα: Γιατί τέθηκε υπό ευρωπαϊκή εποπτεία; Γιατί έχει αλλάξει 5 φορές διοίκηση; Γιατί επιβλήθηκε το τεράστιο αυτό πρόστιμο; Γιατί απέτυχε στον τομέα των πληρωμών; Επίσης, μαθαίνουμε ότι ο νέος Πρόεδρος του ΟΠΕΚΕΠΕ θα είναι πρώην δικαστικός. Το ερώτημα που ανακύπτει είναι εύλογο: Τι σχέση μπορεί να έχει ένας συνταξιούχος δικαστικός με τα αγροτικά θέματα; Ή μήπως η κυβέρνηση τοποθετεί έναν συνταξιούχο δικαστικό γιατί το κριτήριο της επιλογής του σχετίζεται με το να μαζέψει τα ασυμμάζευτα που ήδη ερευνούν οι ευρωπαϊκές αρχές.
Απόδειξη των αδιαφανών πρακτικών και της κακοδιαχείρισης, είναι και η παραίτηση του Προέδρου του ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ. Στην επιστολή παραίτησης του, ο άνθρωπος αυτός που ήταν κυβερνητική επιλογή, μίλησε για όργιο απευθείας αναθέσεων. Σε ευρωπαϊκή εποπτεία ο ΟΠΕΚΕΠΕ και όργιο απευθείας στον ΕΛΓΟ-ΔΗΜΗΤΡΑ.
Τι απάντησε στη Βουλή για όλα αυτά, ο κ. Μητσοτάκης; Ουσιαστικά τίποτα. Εμείς ζητάμε αξιοκρατική επιλογή του πρόεδρου του ΟΠΕΚΕΠΕ ώστε να γνωρίζει το αντικείμενο και προτείνουμε οι δηλώσεις ΟΣΔΕ των αγροτών να πραγματοποιούνται το πρώτο τρίμηνο κάθε έτους, με απλοποίηση των διαδικασιών, με απόλυτη διαφάνεια και χωρίς υπερβολικό κόστος.
ΕΡ.: Ο κανονισμός του ΕΛΓΑ χαρακτηρίζεται από πολλούς ως αναχρονιστικός. Πιστεύετε πως χρειάζεται μια ριζική αναμόρφωση και, αν ναι, ποια χαρακτηριστικά θα πρέπει να περιλαμβάνει ο νέος κανονισμός;
Απ.: Εκτός από την αποτυχία στον ΟΠΕΚΕΠΕ, υπάρχει και η άλλη πονεμένη ιστορία με τον ΕΛΓΑ. Ένας οργανισμός που ιδρύθηκε το 1988 από την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ για να αποτελέσει ένα δίκτυ προστασίας στην αγροτική παραγωγή από απρόσμενα φαινόμενα.
Ο κανονισμός λειτουργίας του αναθεωρήθηκε τελευταία φορά το 2011 από την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ. Έκτοτε η κυβέρνηση και ο κ. Μητσοτάκης προσωπικά έχουν εξαγγείλει την αναθεώρησή του πολλές φορές αλλά ακόμη δεν έχει γίνει τίποτα. Η τροποποίηση του κανονισμού του ΕΛΓΑ αποτελεί επιτακτική ανάγκη να καλύπτει τις επιπτώσεις από την κλιματική κρίση σε όλα τα στάδια της παραγωγής. Για παράδειγμα, η ακαρπία λόγω της κλιματικής αλλαγής δεν καλύπτεται ασφαλιστικά από τον ΕΛΓΑ.
ΕΡ.: Η εμπορική συμφωνία ΕΕ - Mercosur εγείρει ανησυχίες για τον αντίκτυπο στον αγροτικό τομέα της Ελλάδας και της Ευρωπαϊκής Ένωσης συνολικά. Ποια είναι η θέση σας σχετικά με τη συμφωνία και πώς μπορεί να προστατευθεί ο Έλληνας παραγωγός;
ΑΠ. Εδώ υπάρχει σοβαρό ζήτημα ισότιμου ανταγωνισμού. Οι αγρότες των αμερικανικών χωρών που συνιστούν το εμπορικό μπλοκ της Μercosur (Βραζιλία, Αργεντινή, Παραγουάη, Ουρουγουάη και Βολιβία) υπόκεινται σε ευνοϊκότερους κανονισμούς, εν αντιθέσει με ευρωπαίους αγρότες που πληρούν πολύ ποιοτικότερα πρότυπα.
Οι αγρότες των αμερικανικών χωρών εκμεταλλευόμενοι τα φθηνά εργατικά χέρια, τις μεγαλύτερες εκτάσεις γης και τους ευνοϊκότερους κανονισμούς, είναι πολύ πιθανό να εξασφαλίζουν ευκολότερη πρόσβαση στις αγορές, με επίπτωση την έξοδο από το αγροτικό επάγγελμα ολοένα και περισσότερων αγροτών και κτηνοτρόφων στην ήπειρο μας.
Σε αυτή την περίπτωση, θα έπρεπε να υπάρχει μια εντονότερη δραστηριοποίηση της ελληνικής κυβέρνησης για την αποτροπή μιας ρυθμιστικής κούρσας προς τα κάτω που θα βλάψει και τον Έλληνα παραγωγό και τον καταναλωτή.
Δεν έχουμε ακούσει από την κυβέρνηση κάτι σημαντικό. Επίσης ανακύπτει και το ζήτημα των φυτοϋγειονομικών ελέγχων και της ιχνηλασιμότητας απαγορευμένων δραστικών ουσιών στην Ευρωπαϊκή Ένωση στα εισαγόμενα από αυτές τις χώρες προϊόντα. Απαιτείται, λοιπόν, ένα ολοκληρωμένο σχέδιο αναχαίτισης κάθε ενδεχόμενου υποβάθμισης της ελληνικής ποιοτικής παραγωγής και αφετέρου προστασίας του αγροτικού εισοδήματος.
ΕΡ.: Όπως έχετε επισημάνει, η εφαρμογή της νέας ΚΑΠ έχει επιφέρει σημαντική μείωση στη βασική και στις συνδεδεμένες ενισχύσεις, καθώς και στα περιβαλλοντικά προγράμματα. Τι προτείνετε για τη διασφάλιση δικαιότερης κατανομής και καλύτερης αξιοποίησης αυτών των πόρων;
ΑΠ. Το 2024 εξελίχθηκε στη χειρότερη χρονιά πληρωμών από την εφαρμογή της ΚΑΠ στη χώρα μας. Η ολοκλήρωση των πληρωμών του δεύτερου χρόνου εφαρμογής του Στρατηγικού Σχεδίου της Νέας ΚΑΠ βρήκε τους παραγώγους μας να βιώνουν δραματική μείωση του εισοδήματος τους.
Οι άμεσες ενισχύσεις που πιστώθηκαν στους λογαριασμούς των δικαιούχων για το 2024, ήταν οι μισές έναντι αυτών που έχουν εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Επιπλέον, δεν πραγματοποιήθηκε η απλοποίηση των οικολογικών σχημάτων. Η μεγάλη εικόνα είναι πως ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση διέθεσε στη χώρα μας σχεδόν την ίδια χρηματοδότηση με την προηγούμενη προγραμματική περίοδο για την ΚΑΠ, η κυβέρνηση απέτυχε παταγωδώς να τη διαχειριστεί σωστά.
Πρέπει να γνωρίζει όλος ο κόσμος πως η ΚΑΠ που εφαρμόζεται στη χώρα μας, δηλαδή το Εθνικό Στρατηγικό Σχέδιο της Ελλάδας, σχεδιάστηκε από την Κυβέρνηση και όχι από την Ε.Ε. Πρόκειται για ένα σχέδιο πρόχειρο και χωρίς καμία διαβούλευση με τον αγροτικό κόσμο. Τέλος, έχουμε προτείνει την αύξηση του προϋπολογισμού της ΚΑΠ μέσω της δημιουργίας ενός τρίτου ταμείου χρηματοδότησής της, του Ευρωπαϊκού Γεωργικού Ταμείου Προσαρμογής στις Κλιματικές Μεταβολές.
ΕΡ.: Ο πληθωρισμός στα τρόφιμα πλήττει έντονα τόσο τους καταναλωτές όσο και τους παραγωγούς. Ποια πολιτική θεωρείτε ότι πρέπει να υιοθετηθεί για τη σταθεροποίηση των τιμών και την εξασφάλιση βιώσιμης παραγωγής;
ΑΠ. Το άνοιγμα της ψαλίδας της τιμής από το χωράφι στο ράφι αποτελεί τεράστιο πρόβλημα. Οι μεσάζοντες στήνουν πάρτι κερδοσκοπίας εις βάρος και του παραγωγού και του καταναλωτή. Παράδειγμα το λάδι που φεύγει με 4-5 ευρώ από τα ελαιοτριβεία και καταλήγει 11 και 12 ευρώ στο ράφι.
Επιπλέον, τα τελευταία τέσσερα χρόνια ο σωρευτικός πληθωρισμός τροφίμων ανήλθε σε πάνω από 30%. Το ποσοστό αυτό βάρυνε ακόμα περισσότερο τους πιο ευάλωτους που καταναλώνουν μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός τους σε τρόφιμα. Ο πρωθυπουργός όμως, το πρόβλημα αυτό προσπάθησε να το «λύσει» …με επιστολές στην κυρία φον ντε Λάιεν. Αστεία πράγματα.
Εμείς έχουμε προτείνει από την αρχή της πληθωριστικής κρίσης τη μείωση του ΦΠΑ σε βασικά είδη ευρείας κατανάλωσης, σε συνδυασμό με πολύ αυστηρούς ελέγχους στην αγορά. Τόσο στους μεσάζοντες όσο και στις πολυεθνικές που εκμεταλλεύονται τη θέση τους στην αγορά για να κρατούν απαράδεκτα υψηλά τις τιμές στο ράφι.
Ερ.: Η επισιτιστική ασφάλεια είναι πλέον ένα κρίσιμο ζήτημα, ιδιαίτερα μετά τις διεθνείς κρίσεις. Ποια στρατηγική πιστεύετε πως πρέπει να ακολουθήσει η χώρα μας για την ενίσχυση της αυτάρκειας και την προστασία των αγροτικών προϊόντων της;
ΑΠ. Σε μια παγκόσμια οικονομία, στην οποία τα προστατευτικά μέτρα πολλαπλασιάζονται και ο στόχος της στρατηγικής αυτονομίας αποτελεί προτεραιότητα, είναι αδήριτη ανάγκη να αξιοποιήσουμε ως χώρα το συγκριτικό μας πλεονέκτημα και να αυξήσουμε την παραγωγική μας δυναμική. Έχουμε τις δυνατότητες, αλλά απαιτείται άλλο σχέδιο.
Η Ελλάδα δαπανά περισσότερα από 10 δισ. ευρώ τον χρόνο σε εισαγωγές τροφίμων, ενώ εισάγουμε ακόμη και προϊόντα στα οποία έχουμε συγκριτικό πλεονέκτημα: όπως ντομάτες από την Πολωνία και την Τουρκία! Σε τέσσερα μόλις χρόνια αυξήθηκαν κατά 4 δισεκατομμύρια οι εισαγωγές!
Το 2023, η πατρίδα μας εμφάνισε τη μεγαλύτερη μείωση στο μέγεθος της αγροτικής παραγωγής κατά 16% στην Ευρώπη των 27. Το εναλλακτικό σχέδιο που έχει ανάγκη ο πρωτογενής τομέας οφείλει να επικεντρωθεί σε προϊόντα με μεγάλη προστιθέμενη αξία, που να ενσωματώνουν τη σημαντική έρευνα, η οποία διεξάγεται στην αγροδιατροφή. Επίσης, χρειάζεται μια άλλη πολιτική για τα ΠΟΠ προϊόντα.
Είμαστε πρωταθλητές στην Ευρώπη σε ΠΟΠ προϊόντα -έργο των κυβερνήσεων ΠΑΣΟΚ- , αλλά έχουμε μόνο το 1,3% του συνόλου της αγοράς των προϊόντων με ονομασία προέλευσης, ενώ χώρες με πολύ λιγότερα ΠΟΠ προϊόντα, όπως η Γερμανία και η Βρετανία διαθέτουν το 25% και 8% αντίστοιχα.
ΕΡ.: Πέρυσι, οι μεγάλες αγροτικές κινητοποιήσεις ανέδειξαν τα προβλήματα σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Πιστεύετε πως η κυβέρνηση έχει αφουγκραστεί τα αιτήματα των αγροτών; Αν όχι, πώς προτείνετε να ενισχυθεί η φωνή τους;
ΑΠ. Η κυβέρνηση αντιμετωπίζει τον αγροτικό κόσμο ως φτωχό συγγενή. Έχει απαξιώσει εδώ και πεντέμισι χρόνια τον πρωτογενή τομέα. Παντού χάος, ερασιτεχνισμοί και πελατειακές λογικές. Στην πρόσφατη συζήτηση στη Βουλή, ο Πρωθυπουργός εμφανίστηκε λες και ορκίστηκε χθες η κυβέρνησή του!
Μετά από σχεδόν έξι χρόνια με κάλεσε να συζητήσουμε την αναθεώρηση του κανονισμού του ΕΛΓΑ. Με καθυστέρηση χρόνων επίσης, η κυβέρνηση έδωσε πριν από λίγες μέρες -έπειτα από την ερώτησή μου στην Βουλή για τα αγροτικά- σε δημόσια διαβούλευση το νομοσχέδιο για τα κόκκινα δάνεια 700 συνεταιρισμών. Πιστεύω λοιπόν, πως οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι μπορούν να βγάλουν τα συμπεράσματα τους.
ΕΡ: Κλείνοντας, ποιο θεωρείτε ότι είναι το μοντέλο βιώσιμης ανάπτυξης που θα θωρακίσει τον ελληνικό αγροτικό τομέα απέναντι στις προκλήσεις του μέλλοντος;
ΑΠ. Εμείς πιστεύουμε στην ανάγκη ενός οραματικού Σχεδίου Εκσυγχρονισμού για τον πρωτογενή τομέα και προσαρμογής του στα δεδομένα του 21ου αιώνα. Δεν μπορούμε να είμαστε άλλο θεατές της πληθυσμιακής αιμορραγίας της υπαίθρου. Τα χωριά μας έχουν γίνει χωριά-φαντάσματα.
Το όραμα μας, συγκεκριμένα, επικεντρώνεται στην άμεση διασύνδεση της πρωτογενούς παραγωγής, της μεταποίησης και του τουρισμού για να δημιουργείται προστιθέμενη αξία και να ενισχύεται η συνολική εξωστρέφεια της ελληνικής οικονομίας. Δεν μπορεί να έρχονται εκατομμύρια ταξιδιώτες κάθε χρόνο στην Ελλάδα, αλλά ένα πολύ μικρό ποσοστό αυτών των επισκεπτών να γεύονται τα μεταποιημένα προϊόντα του πρωτογενούς τομέα.
Δεν είναι αποδεκτό επίσης, μόνο το 0,7% των αγροτών μας να έχουν λάβει πλήρη αγροτική εκπαίδευση, έναντι ευρωπαϊκού μέσου όρου 14 φορές μεγαλύτερου.
Για εμάς, η εξωστρέφεια και ανταγωνιστικότητα του αγροτικού τομέα συνιστά μεγάλη δύναμη για την ελληνική οικονομία. Ο πρωτογενής τομέας δεν είναι σημαία ευκαιρίας αλλά αποτελεί τον κεντρικό πυλώνα για την παραγωγική ανασυγκρότηση, την ισόρροπη περιφερειακή ανάπτυξη και τη δημογραφική αναγέννηση της ελληνικής υπαίθρου.
Αυτόν τον εθνικό στόχο είμαστε αποφασισμένοι να υπηρετήσουμε με όλες μας τις δυνάμεις, συγκρουόμενοι με όλους όσοι σχεδιάζουν μια αγροτική παραγωγή κομμένη και ραμμένη στα μέτρα τους και επιδιώκουν η ενέργεια να είναι εργαλείο κερδοσκοπίας και όχι ένας συντελεστής που θα οδηγεί σε μια χαμηλού κόστους ποιοτική αγροτική παραγωγή.
Ακολουθήστε το Agrocapital.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι τις ειδήσεις